Ana Sayfa / Eğitim Öğretim / Canlılarda Boşaltım Sistemi 

Canlılarda Boşaltım Sistemi 

Tüm canlılarda boşaltım sistemi, canlıların metabolizmaları yaşayan ve durmaksızın işleyen bir sistemdir. Bu işleyişin enerji üretimi, hücrelerinin yenilenmesi, dokularının onarılması gibi onlarca aşamasında bazı yararsız ve bazen zararlı maddeler oluşur. Bu maddelerin sistemden atılmasını organize eden yapıya da boşaltım sistemi denir. Bu sistemde temel olarak dışarıya atılan maddeler CO2, su, amonyak, üre ve ürik asittir. Atıkların %90’ı vücudun enerji üretmesi sonuğa açığa çıkar ve bu enerji üretimi esnasında açığa çıkan maddeler karbon dioksik ve sudur.

Canlılarda Boşaltım SistemiTek hücreli canlılardan, omurgalılara kadar her canlı türünde boşaltım sistemi vardır. Kimi yerde benzerlik gösteren bu yapılar birbirlerinden farklıdırlar.

Tek hücreliler: Kontraktil Koful, Sünerimsi canlılar: Vücut Yüzeyi, Planarya: Protonefridyum, Toprak Solucanı: Nefridyum, Çekirge: Malpighi Tüpleri ve son olarak Omurgalılar: Böbrekler aracılığı ile atıklarını dışarıya boşaltırlar.

İnsandaki Boşaltım Sistemi Üzerine

İnsan boşaltım sistemi böbrekler üzerine kurulmuştur. Oluştan tüm metobalizma işlemleri sonrasında ortaya temelde 3 adet ve çok çeşitli zehirli maddeler çıkar. Bunlar üre, ürik asit ve kreatindir. Bu zehirli maddelerin dışarı atılmasını sağlayan sisteme ise üriner sistem adı verilmiştir. Üriner sistemin ana elemanları dış idrar kanalı üretra, mesane, idrar kanalı üreter ve böbreklerdir.

Boşaltım Sistemi Nedir

Böbrek Tanımı

İnsan böbreği 15 cm uzunluğunda (ortalama), 150 gram ağırlığında oldukça küçük bir organdır. Omurganın iki yanında bulunan böbrekler bel hizasına yerleşmişlerdir. Böbrekler üç kısımdan oluşmaktadır; korteks, medulla ve pelvis.

Korteks bölgesinde idrarın oluşmasını sağlayan nefronlar bulunur, medulla (öz) kısmında idrarı havuzcuk denilen bölüme taşıyan küçük kanalcıklar vardır. Havuzcuk ise sonuç olarak idrarın toplandığı kısımdır ve böbreğin tam ortasında bulunmaktadır.

İdrar Nasıl Oluşur?

Böbrekler boyutuna göre düşünüldüğünde inanılmaz işleyen ve yükü çok ağır organlardır. Siz günde sadece 2 litre su içersiniz fakat böbrekleriniz 180 litre sıvı süzerler. Bu işlem sonrasında 1 günde normal bir insanda ortalama olarak 1.5 litre idrar oluşur.

İdrar oluşum sürecinin 3 aşaması bulunur; süzülme, geri emilim ve salgılama.

Böbreklerin Görevleri Nelerdir?

– Süzülüm, geri emilim ve salgılama süreçlerinde değişen dış sıcaklıklara göre vücudun ısısını sabit tutarlar.

– Kandaki ph derecesinin sabit tutulmasında görevlidirler. (İnsan kanının pH’ı 7.4 olarak sabit kalmak zorundadır. Bunun sadece 0.4 artması veya azalması ölümle sonuçlanır. Bu noktada böbrek kana gerektiğinde asit gerektiğinde ise bazik maddeler atarak bu dereceyi sabit tutmak gibi hassas bir görevi de yerine getirir.)

– Vücut sıvısındaki mineral ve tuz miktarlarının da düzenlenmesini sağlarlar.

– Kan basıncını ayarlarlar.

– Vücutta sürekli olarak oluşan atıkların, zehirli maddelerin boşaltılmasını sağlarlar.

Boşaltım Sistemi Hastalıkları

Üremi: Böbreklerin bir görevi de kandaki üre denilen zararlı maddeyi boşaltmalarıdır. Eğer böbrek görevini tam manası ile yerine getiremezse kanda üre maddesi kalır ve buda üremi hastalığına yol açar.

Böbrek Yetmezliği: Böbrekler bir şekilde çalışmayı durdurursa bu sefer filtreleme yapamaz ve idrarda kan bulunur. Normalde idrara aktarmaması gereken protein gibi zengin maddeler de idrar ile atılır. Bu noktada böbrek nakli şarttır.

Böbrek Taşları: Son yıllarda oldukça artış gösteren böbrek taşları hormon bozuklukları, genetik bozukluklar ve özellikle yanlış ilaç kullanımları sonrasında ortaya çıkmaktadır. Tedavi süreci oldukça zor ve sancılı bir hastalıktır. Tedavi olunmadığı takdirde taşlar kalıcı hasara sebep olabilir.

Enfeksiyon: İdrar yolu enfeksiyonu tehlikeli ve ağrılı bir hastalıktır. Belirtisi sık idrara çıkmak olan idrar yolu enfeksiyonları dış etkenler dolayısı ile mikrop kapma sonucu ortaya çıkar.

 

Hakkında Admin

Eastern Mediterranean Üniversitesi 2008 yılı mezunuyum. Web sektörünün dışında bir bölümden mezun olmama rağmen paylaşımı sevdiğim için mimarlık bölümünü bir kenara bırakarak, ziyaretçilerime faydalı olabilmek için detaylı konularda makaleler yazıyorum. Umarım emeklerim sizlere de faydalı olmuştur.

Mutlaka Okumalısın

Dolasim-sistemi

Dolaşım Sistemi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İnsan vücudunun canlı kalmasına yönelik sürekli aktif olarak çalışan organların oluşturduğu sisteme dolaşım sistemi denir. …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir