Ana Sayfa / Eğitim Öğretim / Dolaşım Sistemi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Dolaşım Sistemi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İnsan vücudunun canlı kalmasına yönelik sürekli aktif olarak çalışan organların oluşturduğu sisteme dolaşım sistemi denir. Dolaşım sisteminde, vücudun canlı kalması sağlayan kanın çeşitli yerle taşınması sağlanmaktadır. Yani, kan hareketleri dolaşım sisteminin işleyişini oluşturmaktadır. Bu işleyiş içinde yer alan organlar da dolaşım sistemi organları olurlar.

Dolaşım Sistemi Organları

Dolaşım sistemini oluşturan birimler, aynı anda işle görmekte ve vücutta karmaşık bir yapıda gerçekleşen kan hareketlerini sağlamaktadırlar. Dolaşım sisteminin temelini, birden çok organın aynı anda ve ilişki içinde olarak çalışması oluşturmaktadır. Dolaşım sisteminin yapı ve organlarını; kalp, kan, damarlar oluşturur.

Dolasim-sistemi

Kalp Yapısı ve Dolaşım Sistemindeki Yeri

İnsan vücudunun canlı kalması işlevinde temel organlarında başında kalp gelmektedir. Oksijenle dolan kanın vücudun her hücresine iletilmesini, kalp sağlamaktadır. Dolaşım sisteminin merkez organı olarak kalp gösterilir. Kanın damarlara pompalanmasını ve bu sayede de kanın tüm vücut bölümlerine ve hücrelerine taşınmasını sağlar. Sağlıklı bir bireyde kalp atım sayısı ortalama olarak dakikada 72’dir. Kalp, bir kişin yaşamı boyunca atmaya devam eder. Kalpte yer alan kaslarsa, vücudun başka hiçbir yerinde bulunmaz. Yani kalp kasları, tamamen kalbe özeldir. Kalpte 4 adet odacık bulunur. Bunlar;

  • Sağ karıncık
  • Sağ kulakçık
  • Sol karıncık
  • Sol kulakçık, şeklindedir.

Sağ karıncık ve sağ kulakçıkta, düşük oksijen oranlarında kan türü görülürken, sol karıncık ve sol kulakçıkta oksijen bakımından daha zengin hücrelerin yer aldığı kan görülmektedir. Canlı hücrelerin beslenmesi de sol karıncıktan kanın çıkması ve de aort damarı ile vücuda yayılması şeklinde gerçekleşmektedir.

Kalbin Görevleri Hakkında

Kalbin esas görevi, tüm vücuda kan pompalamaktır. Kan dolaşımı da küçük kan dolaşımı ve de büyük kan dolaşımı ile gerçekleşir. Küçük kan dolaşımında, kanın oksijen miktarını zenginleştirilmesi için akciğere gönderilmesi ve buradan geri alınması işlemleri gerçekleşir. Büyük kan dolaşımında ise temizlenmiş ve oksijen miktar arttırılmış kan, vücuda dağıtılmakta ve kirlenen kanın tekrar toplanması sağlanmaktadır. Bu sisteme aynı zamanda açık dolaşım sistemi de denmektedir.

Kan ve Kanın Bileşenleri Hakkında

Oksijen ve besin maddelerinin hücrelere damarlar aracılığıyla taşınmasını sağlayan sıvıya kan denmektedir. Kan, kan plazmasından ve de kan hücrelerinden oluşmaktadır. Kan plazması, kan hücresi içermez. Toplam kan hacminin % 55’i de kan plazmasından oluşmaktadır. Kan plazmasının ise % 92’si sudan meydana gelir. Kan plazmasını, çeşitli proteinler, hormonlar, glikoz, mineraller, karbondioksit ve de oksijen oluşturur.

Kanda üç adet hücre bulunmaktadır. Bunlar ise;

  • Oksijen ve karbondioksitin taşınmasını sağlayan alyuvarlar. Alyuvarlar, çekirdeksiz hücrelerdir. Kanda en çok bulunan hücredir ve rengi kırmızıdır.
  • Vücudun mikroplara karşı savunulmasında ve de mikroorganizmalarla mücadele etmede görev alan akyuvarlar.
  • Trombosit olarak geçen diğer adıyla kan pulcukları. Kan pulcukları, kanama esnasında pıhtı oluşmasını sağlar. Böylece kanın damar dışına akmasını engeller.

Kanın Vücuttaki Görevleri

Kan, oksijenin tüm vücut dokularına ulaşmasını sağlamaktadır. Oksijen, akciğerdeki alveol adlı kılcal damarlara geçer. Bu kılcal damarlar sayesinde kana oksijen iletilmiş olur. Kandaki oksijen de daha sonrasında hemoglobinle birleşerek kırmızı kan hücrelerine geçer. Oksijen olarak bu şekilde zenginleşen kan, ilk olarak kalbe ve oradan da çeşitli dokulara ulaşır. Kanın bütün vücuda yayılması da kalbin pompalama işlevi sayesinde gerçekleşir.

Hücrelere kan doğrudan ulaşamayabilir. Bu durum, vücudun her tarafında bulunan küçük damardaki doku sıvılarının işleve geçmesiyle gerçekleşebilir. İnsan vücudundaki toplan miktarı, vücut ağırlığın % 7’sini oluşturur. Bu da insan vücudunda ortalama olarak bir gün içinde 7500 lt kan döngüsünün olduğu anlamına gelmektedir.

Kan Damarları Yapısı

Dolaşım sistemi içinde kan damarları önemli bir yere sahiptir. Kalpten vücudun diğer bölgeline kanın taşınmasını sağlar. İçi boş borulardan oluşmuşlardır ve karmaşık bir yapıya sahiptirler. Bağ dokusu, kan damarlarının en dış tabakasını oluşturmaktadır. Kan damarlarının orta tabakasını ise yumuşak kas hücreleri oluşturur. Kan damarlarının en içteki katmanı ise endotel hücrelerden meydana gelmiştir.

Atardamarlar da kan damarlarındandır. Tıpkı kan damarları gibi atardamarlar da üç katmandan oluşmuştur. En dış katmanında bağ dokusu yer alır. Orta katmanda ise düz kas hücreleri vardır. İç kısmı yine endotel hücreler oluşturmaktadır. Bazı damarlar ise tek yönlü kan akışını sağlama özelliği göstermektedirler.

Kan Damarlarının İşlevleri

Genel olarak kan damarları, vücudun tüm hücrelerine oksijen iletilmesini, bu şekilde vücudun beslenmesini ve de metabolit taşınmasını sağlamaktadır. Boşaltımda atılan karbondioksit, toksinler ve diğer maddelerin taşınmasında da kan damarları görev yapmaktadır.

  • Arterler yani atardamarlar, kanın çeşitli organlara aktarılmasını sağlamaktadır. Vücudun beslenme treni gibidir. Çünkü organların işleyişinde gerekli olan kan ve besin maddelerinin taşıyıcılığını yapmaktadır. Sadece akciğer atardamarı istisnadır. Akciğer atardamarı, oksijen bakımından fakir olan kanın kalpten akciğere taşınmasını sağlar.
  • Venler yani toplardamarlar, oksijen bakımından fakir olan kanın farklı organlardan kalbe taşınmasını sağlar. Yani kirli kanın kalbe taşınması görevindedir. Venül adı vrilen dallar tarafından bu eylem gerçekleştirilir. Akciğer toplardamarı da akciğerden kalbe temiz, yani oksijen bakımından zengin kanın taşınmasını yapar.
  • Mikro kan dolaşımını sağlayan damarlar ise kılcal damarlar olmaktadır. Kan ile dokular arasında besin alışverişinin yapılmasını bu ince kan damarları sağlamaktadır. Kılcal damarlar, dokulara su, iyon ve oksijen gibi gazların taşınmasını ve de besin gönderimi yapılmasını sağlayan kılcal yataklar oluşturmaktadırlar.

Dolaşım sisteminde Akciğerin Rolü

Akciğer, dolaşım sisteminde oksijen bakımından fakir olan kanın zenginleşmesini ve oksijen bakımından zenginleşen kanın kalbe iletilmesini sağlamaktadır. Kalpte bulunan sağ karıncıkta, oksijen bakımından yetersiz olan kan, kılcal damarlar aracılığıyla akciğere taşınmaktadır. Akciğerde, karbondioksit kırmızı kan hücrelerinin dışına, mikroskobik hava kesesine yayılarak oksijen bakımından zenginleşir. Oksijen bakımından zenginleşen kan, yine kılcal damarlar aracılığıyla kalbe geri döner.

Dolaşım sisteminde Diğer Organların Görevleri

Dolaşım sisteminin temelini, yukarıda belirtildiği gibi kalp kan ve de damarlar oluşturmaktadır. Yukarıda sayılan unsurlardan birinde görülebilecek herhangi bir sorun dolaşım sisteminin de olumsuz etkilenmesine neden olur. Bununla birlikte dolaşım sisteminin sağlıklı çalışması için bazı yardımcı organlar da sistemde görev almaktadırlar.

Dolaşım sisteminin önemli evrelerinden biri de renal dolaşımın gerçekleştiği andır. Büyük kan dolaşımı yaşanırken, kandan gelen artık maddelerin filtrelenmesi gerekir. Filtreleme işlemini ise böbrekler yapar. Böbreklerden artık maddelere sahip olan kan geçerken temizlenir ve bu şekilde dolaşımına devam eder. Dolaşım sistemi için bu önemli bir evredir.

Dolaşım sisteminin korunması da son derece önemlidir. Bunun için kişilerin dengeli beslenmeye, temiz hava almaya, alkol, sigara vb zararlı maddeler kullanmaya ve de spor yapmaya özen göstermeleri gerekmektedir. Besin şekillerinde ise damar iç yüzeylerini rahatsız eden katı yağ kullanımından uzak durulmalıdır. Damar sertliği oluşturabilen katı yağlar yerine, sıvı yağ tüketimi tercih edilmelidir. Kalbin daha rahat çalışabilmesi, kan akışında herhangi bir sorun yaşanmaması için giyeceklere de dikkat edilmelidir. Aşırı sıkı, dar giyecekler dolaşım sisteminde sorunlara yol açar. Bel kısımlarının dar olmadığı, çorap lastiklerinden ayakkabı bağlarına kadar pek çok kıyafet türünde rahatlığın tercih edilmesi, insan sağlığı açısından çok önemlidir.

Hakkında Admin

Eastern Mediterranean Üniversitesi 2008 yılı mezunuyum. Web sektörünün dışında bir bölümden mezun olmama rağmen paylaşımı sevdiğim için mimarlık bölümünü bir kenara bırakarak, ziyaretçilerime faydalı olabilmek için detaylı konularda makaleler yazıyorum. Umarım emeklerim sizlere de faydalı olmuştur.

Mutlaka Okumalısın

bosaltim sistemi bagirsak 310x165 - Boşaltım Sistemi ve Modelin'de Bilinmesi Gerekenler

Boşaltım Sistemi ve Modelin’de Bilinmesi Gerekenler

Boşaltım Sistemi ve Modelin’de Bilinmesi Gerekenler hakkında biraz bilgi verelim, Metabolizmanın gerçekleştirdiği etkinlikler sonucunda oluşan maddeler …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir